TYNSET

Wprowadzenie
Anna Bujnowska

Pamięć, choć wybiórcza i zagmatwana, to być może jedna z ostatecznie najważniejszych funkcji, w jakie wyposażony jest człowiek. Pamięć Ewy Krakowskiej utrwalona została w jej pamiętniku z czasów okupacji, na dziesiątkach stron odręcznych notatek, w opracowanych już częściowo, jeszcze w latach 90., maszynopisach, w listach pisanych do i przez jej pierwszego męża Tadeusza Kantora, w dokumentach, zdjęciach, pocztówkach i telegramach. Niniejsze wydawnictwo jest próbą uporządkowania tych materiałów, które zredagowane, ułożone chronologicznie oraz podzielone na ułatwiające czytanie "części", tworzą paradoksalnie pełną w całej swej fragmentaryczności opowieść, barwnie obrazującą kilkanaście lat z młodości autorki i ludzi, których dane jej był spotkać. Opowieść kolażową, zbudowaną w równej mierze z listów i ilustracji, co z lapidarnych anegdot i przenikających się historii nagle urywanych lub podążających w zupełnie nieoczekiwanych kierunkach. Opowieść jak pamięć wybiórczą i zagmatwaną, bez pretensji do bycia czymkolwiek innym niż jest. ... -

Część pierwsza to wspomnienia o krakowskim środowisku młodych artystów skupionych wokół okupacyjnej Kunstgewerbeschule. Krótkie historie opisane przez dojrzałą kobietę, przetykane osobistymi tekstami z pamiętnika młodej dziewczyny (wtedy jeszcze Ewy Jurkiewicz), dają przegląd kształtujących się właśnie osobowości artystycznych i ich wzajemnych relacji. Obok postaci doskonale znanych jak Tadeusz Brzozowski, Mieczysław Porębski czy Jerzy Nowosielski, Ewa Krakowska przypomina także tych zapomnianych - Stefanię Rogalę, Zofię Gutkowską, Jerzego Kujawskiego i Zbigniewa Grochota.

Część druga, dotycząca lat powojennych, przedstawia epizody z życia Ewy Jurkiewicz z Tadeuszem Kantorem - od zaskakującego opisu ich ślubu, przez wspólne mieszkanie, pracę, wyjazdy, po spotkania z przyjaciółmi.

W rozdziale trzecim i czwartym "akcja" książki rozgrywa się głównie w listach między małżonkami, zatem narrację przejmuje częściowo Tadeusz Kantor. Kulminacyjnym momentem wydaje się być wyjazd Kantorów w 1947 roku do mitycznego niemalże Paryża, gdzie poznają bogactwo nie docierającej do Polski kultury europejskiej, a Kantor zbiera cenne doświadczenia, które inspirować go będą w późniejszej twórczości.

Tymczasem na skutek dość groteskowego zrządzenia losu między Ewą a Tadeuszem dochodzi w Paryżu do kolejnej wymiany listów, opowiadających historię równoległą: zupełnie prywatną, życiową i zabawną. Oto Kantor - w udręce, lecz chwilowo nie tej wizjonerskiej, która każe rozważać istotę i cel sztuki, ale zwykłej i codziennej. Rozdzielony z żoną, musi sobie radzić w obcym mieście: załatwiać sprawy urzędowe, kontrolować wydatki, kupować jedzenie! W listach z przejęciem relacjonuje Ewie stan pozyskiwania, przechowywania i zabezpieczania drogocennego masła, problemy ze zdobywaniem włóczki i gruszek. To Kantor bardzo ludzki, z - no cóż - paskudnym zakażeniem na pośladku, określanym jednak przez niego zawsze z fasonem, nie inaczej jak "abces". Szalenie w tym wszystkim dowcipny, czuły i oddany.

Wziąłem cukier na kartki - kupiłem spirytus - 10 jaj - bagety - pasztet - no i wszystko w porządku.

Dalej następują opisy kilku wspólnie spędzonych wakacji i krótka, ale znacząca anegdota o parasolu. Na życzenie autorki rozdział dotyczący losów najbliższej rodziny i wreszcie jej samej znalazł się dopiero na samym końcu jako rodzaj aneksu.

Książkę ilustruje bogaty, w znakomitej większości nigdy nie publikowany, archiwalny materiał zdjęciowy, pochodzący głównie z prywatnego archiwum Ewy Krakowskiej oraz z polskich i francuskich muzeów.

W listach Tadeusza Kantora zachowano oryginalną pisownię.